Οι Ομάδες αποτελούν βασικές μονάδες της κοινωνικής ζωής και επηρεάζουν τα πρότυπα δράσης, τις ταυτότητες και τις συλλογικές διαδικασίες. Η κοινωνική συμπεριφορά διαμορφώνεται μέσα από την αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων με τις ομάδες και τους θεσμούς. Οι κοινωνικές ομάδες αποτελούν βασικά στοιχεία της κοινωνικής οργάνωσης, καθώς μέσα από αυτές αναπτύσσονται οι σχέσεις, οι ταυτότητες και οι συλλογικές πρακτικές. Η συμμετοχή σε ομάδες επηρεάζει βαθιά την συμπεριφορά των ατόμων και συμβάλλει στην διαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας.
7.1 Κατηγορίες ομάδων
Α. Πρωτογενείς ομάδες: Χαρακτηρίζονται από:
- στενές, άμεσες, διαπροσωπικές σχέσεις,
- συναισθηματικούς δεσμούς,
- μακροχρόνια αλληλεπίδραση.
Παραδείγματα: οικογένεια, στενοί φίλοι, μικρές κοινότητες. Οι πρωτογενείς ομάδες έχουν καθοριστική σημασία για τη συναισθηματική ανάπτυξη του ατόμου.
Λειτουργίες:
- κοινωνικοποίηση,
- υποστήριξη και συνοχή,
- διαμόρφωση ταυτότητας.
Β. Δευτερογενείς ομάδες: Χαρακτηρίζονται από:
- απρόσωπες, τυπικές σχέσεις,
- συγκεκριμένους στόχους και ρόλους,
- οργανωμένη δομή.
Παραδείγματα: σχολείο, εργασιακές ομάδες, σύλλογοι.
Λειτουργίες:
- επίτευξη στόχων,
- κατανομή ρόλων,
- οργάνωση και συντονισμός δραστηριοτήτων.
7.2 Οργανώσεις και γραφειοκρατία
Α. Οργανώσεις: αποτελούν συγκροτημένες κοινωνικές δομές με:
- ιεραρχία,
- κανόνες,
- καταμερισμό εργασίας,
- επίσημους στόχους.
Β. Τύποι οργανώσεων:
- οικονομικές (επιχειρήσεις),
- πολιτικές (κόμματα, κρατικοί φορείς),
- κοινωνικές και πολιτισμικές (ΜΚΟ, σύλλογοι).
Γ. Γραφειοκρατία: ο Weber περιέγραψε την ιδανική μορφή ορθολογικής οργάνωσης. Αποτελεί χαρακτηριστικό της ορθολογικοποίησης της σύγχρονης κοινωνίας.
Χαρακτηριστικά:
- σαφής ιεραρχία,
- κανόνες και διαδικασίες,
- εξειδίκευση ρόλων,
- απρόσωπες σχέσεις,
- τεχνική επάρκεια (αξιοκρατία).
Κριτικές:
- ακαμψία,
- αποξένωση,
- υπερβολική τυποποίηση.
7.3 Κοινωνικοί ρόλοι και προσδοκίες
Οι κοινωνικοί ρόλοι είναι σύνολα προσδοκιών που συνδέονται με μια κοινωνική θέση, οργανώνουν την κοινωνική συμπεριφορά και επιτρέπουν την προβλεψιμότητα στις κοινωνικές σχέσεις. Οι κοινωνικοί ρόλοι αποτελούν βασικό μηχανισμό οργάνωσης της κοινωνικής ζωής, καθώς καθορίζουν τις προσδοκίες και τις συμπεριφορές που συνδέονται με κάθε κοινωνική θέση. Μέσω των ρόλων διασφαλίζεται και η σταθερότητα των κοινωνικών σχέσεων. Οι ρόλοι συνδέονται με κοινωνικές θέσεις (status).
Κεντρικές έννοιες:
- προσδοκία ρόλων: τι θεωρείται κατάλληλη συμπεριφορά,
- σύγκρουση ρόλων: αντικρουόμενες απαιτήσεις μεταξύ ρόλων,
- ένταση ρόλων: υπερβολικές ή αντιφατικές απαιτήσεις μέσα στον ίδιο ρόλο,
- απόδοση ρόλων: ο τρόπος με τον οποίο το άτομο «παίζει» τον ρόλο.
7.4 Συλλογική δράση
Η συλλογική δράση αναφέρεται στη συντονισμένη δραστηριότητα ομάδων που επιδιώκουν κοινούς στόχους και αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς κοινωνικής αλλαγής. Η συλλογική δράση εκφράζει την δυνατότητα των ανθρώπων να οργανώνονται και να δρουν από κοινού για την επίτευξη στόχων. Αποτελεί βασικό στοιχείο της κοινωνικής αλλαγής και συνδέεται στενά με την ανάπτυξη κοινωνικών κινημάτων. Η συλλογική δράση μπορεί να είναι θεσμική ή μη θεσμική.
Α.
Μορφές
συλλογικής δράσης:.jpg)
.jpg)
- κοινωνικά κινήματα,
- διαμαρτυρίες,
- απεργίες,
- ψηφιακές κινητοποιήσεις,
- κοινότητες πρακτικής.
Β. Θεωρητικές προσεγγίσεις:
- Θεωρία πόρων: η επιτυχία εξαρτάται από οργάνωση και πόρους,
- Θεωρία πλαισίωσης: σημασία των νοημάτων και αφηγήσεων,
- Νέες μορφές κινημάτων: δικτυακά, οριζόντια, χωρίς ιεραρχική ηγεσία (Castells).
Γ. Σύγχρονα χαρακτηριστικά:
- ψηφιακή διάχυση,
- παγκόσμια δικτύωση,
- ταχύτητα κινητοποίησης,
- ρευστές ταυτότητες συμμετεχόντων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου