3.1 Ποσοτικές και Ποιοτικές Μέθοδοι

Α. Ποσοτικές μέθοδοι

Εστιάζουν στην μέτρηση, την στατιστική ανάλυση και την γενίκευση.

· Χρήση αριθμητικών δεδομένων,

· Μεγάλα δείγματα,

· Στόχος: εντοπισμός προτύπων και συσχετίσεων,

· Τυπικά εργαλεία: ερωτηματολόγια, δημογραφικά δεδομένα, πειράματα.

Πλεονεκτήματα: αντικειμενικότητα, δυνατότητα γενίκευσης.

Περιορισμοί: περιορισμένη κατανόηση νοημάτων και εμπειριών.

Β. Ποιοτικές μέθοδοι

Εστιάζουν στο νόημα, την εμπειρία και την κοινωνική διαδικασία.

· Μικρά, στοχευμένα δείγματα,

· Ανοιχτές συνεντεύξεις, παρατήρηση, ανάλυση λόγου,

· Στόχος: βαθιά κατανόηση κοινωνικών φαινομένων.

Πλεονεκτήματα: πλούτος δεδομένων, ερμηνευτική ακρίβεια.

Περιορισμοί: δυσκολία γενίκευσης, μεγαλύτερη υποκειμενικότητα.

3.2 Έρευνα Πεδίου, Συνεντεύξεις, Ερωτηματολόγια

Α. Έρευνα πεδίου (Fieldwork)

Ο ερευνητής παρατηρεί άμεσα την κοινωνική ζωή στο φυσικό της περιβάλλον.

· Συμμετοχική παρατήρηση,

· Μη συμμετοχική παρατήρηση,

· Χρήση σημειώσεων πεδίου.

Ιδανική για μελέτη ομάδων, κοινοτήτων, καθημερινών πρακτικών.

Β. Συνεντεύξεις

· Δομημένες: προκαθορισμένες ερωτήσεις, συγκρίσιμα δεδομένα,

· Ημι-δομημένες: ευελιξία, βάθος,

· Ανοιχτές: αφήγηση εμπειριών, ελεύθερη ροή.

Χρήσιμες για κατανόηση νοημάτων, κινήτρων, ταυτοτήτων.

Γ. Ερωτηματολόγια

· Κλειστές ή ημι-κλειστές ερωτήσεις,

· Μεγάλα δείγματα,

· Συλλογή ποσοτικών δεδομένων.

Πλεονέκτημα: ταχύτητα, στατιστική επεξεργασία,

Περιορισμός: επιφανειακή κατανόηση σύνθετων φαινομένων

3.3 Στατιστική Ανάλυση

Η στατιστική αποτελεί βασικό εργαλείο της ποσοτικής κοινωνιολογίας.

Α. Κύριες τεχνικές:

· Περιγραφική στατιστική: μέσοι όροι, διακυμάνσεις, ποσοστά,

· Συσχετίσεις: σχέση μεταξύ δύο μεταβλητών,

· Παλινδρόμηση: πρόβλεψη και μοντελοποίηση,

· Στατιστικοί έλεγχοι: t-test, χ², ANOVA κτλ.

Β. Στόχοι:

· Εντοπισμός προτύπων,

· Έλεγχος υποθέσεων,

· Εξαγωγή συμπερασμάτων για πληθυσμούς.

Η στατιστική δεν εξηγεί από μόνη της τα κοινωνικά φαινόμενα: χρειάζεται θεωρητικό πλαίσιο για ερμηνεία.

3.4 Ηθική της Κοινωνικής Έρευνας

Η κοινωνιολογική έρευνα οφείλει να προστατεύει τα άτομα και τις κοινότητες που μελετά.

Βασικές αρχές:

· Ενημερωμένη συναίνεση: οι συμμετέχοντες γνωρίζουν τον σκοπό και τη διαδικασία,

· Ανώνυμη και εμπιστευτική επεξεργασία δεδομένων,

· Αποφυγή βλάβης: ψυχολογικής, κοινωνικής, επαγγελματικής,

· Σεβασμός της αξιοπρέπειας και της αυτονομίας,

· Διαφάνεια: σαφής παρουσίαση μεθόδων και περιορισμών.

Ηθικά διλήμματα:

· Έρευνα σε ευάλωτες ομάδες,

· Κρυφή παρατήρηση,

· Χρήση ευαίσθητων δεδομένων,

· Σύγκρουση ρόλων ερευνητή – συμμετέχοντα.

Η ηθική στην κοινωνιολογική έρευνα δεν είναι τυπική διαδικασία. είναι συνεχής διαπραγμάτευση ανάμεσα στην επιστημονική ανάγκη και τον σεβασμό των ανθρώπων.

Κοινωνιολογία

3. Έρευνα - Μεθοδολογία