10. Ειδικά Πεδία Κοινωνιολογίας

 

Τα ειδικά πεδία της κοινωνιολογίας εμβαθύνουν σε συγκεκριμένες όψεις της κοινωνικής ζωής, αξιοποιώντας θεωρητικά εργαλεία και μεθοδολογικές προσεγγίσεις που ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες κάθε τομέα.

10.1 Αστική Κοινωνιολογία

Η αστική κοινωνιολογία μελετά τις κοινωνικές διαδικασίες, δομές και σχέσεις που αναπτύσσονται στον αστικό χώρο.

Κεντρικά θέματα:

·      αστικοποίηση και ανάπτυξη πόλεων,

·      κοινωνική οργάνωση γειτονιών,

·      χωρικός διαχωρισμός και γκετοποίηση,

·      αστική φτώχεια και ανισότητες,

·      μετακινήσεις, μεταφορές, δημόσιος χώρος.

Σύγχρονες προσεγγίσεις:

·      πόλη ως δίκτυο (Castells),

·      έξυπνες πόλεις και ψηφιακές υποδομές,

·      κλιματική ανθεκτικότητα και βιώσιμη αστική ανάπτυξη.

10.2 Κοινωνιολογία της Υγείας

Μελετά την υγεία, την ασθένεια και τα συστήματα υγείας ως κοινωνικά φαινόμενα.

Κύριες θεματικές:

·      κοινωνικοί προσδιοριστές υγείας (τάξη, φύλο, εθνότητα),

·      ανισότητες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας,

·      ρόλοι ασθενούς και επαγγελματιών υγείας,

·      ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής,

·      δημόσια υγεία και κοινωνικές κρίσεις (π.χ. πανδημίες).

Σύγχρονες προκλήσεις:

·      γήρανση πληθυσμού,

·      ψηφιακή υγεία και τηλεϊατρική,

·      βιοηθικά ζητήματα.

10.3 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Μελετά τον ρόλο της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση ατόμων και κοινωνιών.

Κεντρικά θέματα:

·      εκπαίδευση ως μηχανισμός κοινωνικοποίησης,

·      αναπαραγωγή ή άμβλυνση ανισοτήτων,

·      σχολική κουλτούρα και κρυφό αναλυτικό πρόγραμμα,

·      σχέση εκπαίδευσης - αγοράς εργασίας.

Θεωρητικές προσεγγίσεις:

·      λειτουργισμός: εκπαίδευση ως κατανομή ρόλων,

·      συγκρουσιακές θεωρίες: αναπαραγωγή ταξικών ανισοτήτων,

·      πολιτισμικό κεφάλαιο, habitus. (Bourdieu)

10.4 Κοινωνιολογία του Φύλου

Μελετά πώς το φύλο οργανώνει κοινωνικές σχέσεις, ρόλους και ανισότητες.

Κύριες θεματικές:

·      κοινωνική κατασκευή του φύλου,

·      πατριαρχία και έμφυλες ανισότητες,

·      έμφυλη εργασία και μισθολογικό χάσμα,

·      έμφυλη βία,

·      σεξουαλικότητα και ταυτότητες φύλου.

Σύγχρονες προσεγγίσεις:

·      φεμινιστικές θεωρίες,

·      θεωρία queer,

·      διαθεματικότητα (Crenshaw): αλληλεπίδραση φύλου – τάξης – φυλής.

10.5 Κοινωνιολογία της Τεχνολογίας

Μελετά τη σχέση κοινωνίας – τεχνολογίας και τον τρόπο με τον οποίο οι τεχνολογικές αλλαγές αναδιαμορφώνουν κοινωνικές δομές.

Κεντρικά θέματα:

·      τεχνολογία ως κοινωνική κατασκευή,

·      ψηφιακές ταυτότητες,

·      αυτοματισμός και εργασία,

·      τεχνητή νοημοσύνη και κοινωνικός έλεγχος,

·      τεχνολογικά δίκτυα και ροές πληροφορίας.

Θεωρητικές προσεγγίσεις:

·      κοινωνία των Δικτύων (Castells),

·      Actor–Network Theory [ANT] (Latour):

·      κριτικές προσεγγίσεις για την επιτήρηση και τα μεγάλα δεδομένα (big data).